Paylaş:

gebelik-sekeri

Gebelikte şeker yükleme testi

Hamile kalmadan önce şeker hastalığı olmayan bir hamile kadında ikinci trimester ve sonrasındaki bir dönemde şeker hastalığının gelişmesine gestasyonel diyabet (gebelik şekeri) ismi verilir.

Hamilelik döneminde fetusun gelişmesini sağlamak için glikoz metabolizmasında mühim değişiklikler ortaya çıkar.

Plasentadan salgılanan HPL (Human placental lactogen) ismi verilen hormon hamilelikte fetusa yeterli oranda glikoz gitmesine yardımcı olmak için insülinin kan şekerini düşürücü etkisini baskılar.

Bu şekilde hamilelikte doğal bir hiperglisemi yani, şeker seviyesinde yükselme meyilimi meyana gelir. Bu eğilim kimi zaman patolojik aşamalara ulaşabilir. Özellikle HPL’nin en etkili olduğu 24. hamilelik haftasından itibaren anne adayında şeker hastalığı ortaya çıkabilir.

Gestasyonel diyabet kimlerde ortaya çıkar?

Hamilelikte ortaya çıkan şeker, bütün anne adaylarının ortalama %5’inde gelişir. Gebelikle birlikte ortaya çıkan şeker hastalıklarının %90’lık bir oranında gestasyonel diyabet özellikleri vardır.

Gestasyonel diyabet gelişme riskinin yüksek olduğu kişiler

  • Daha önce ölü doğum yapmış,
  • anomalili bebek doğurmuş,
  • iri bebek dünyaya getirmiş,
  • birden fazla sayıda düşük yapmış,
  • daha önceki hamileliğine gestasyonel diyabet geçirmiş,
  • hamilelik öncesi fazla kilolu olan,
  • yaşı ilerlemiş olan,
  • birinci derecede kan bağı olan birinde diyabet olan
  • tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu ya da mantar enfeksiyonu olan kadınlarda,
  • hamileliğinde bebeği gebelik haftasına göre daha iri olan,
  • gebelik döneminde fazla kilo almış olan,
  • sebebi açıklanamayan polihidramniyos (amniyos sıvısının artması) teşhis edilen,
  • bebeği beklenmedik bir şekilde hayatını kaybeden,
  • idrarda glikoz çıkışı görülen ya da diyabet belirtileri gösteren (çok yemek yeme ve su içme, bol idrar yapma gibi)hastalarda gebelikte gestasyonel diyabet riski fazla olabilmektedir.

Gestasyonel diyabet teşhisi nasıl konur?

Gebelik şekeri teşhisi konmuş olan kadınların yarısında söz ettiğimiz risk etkenlerinden hiçbiri gözlenmez. Bu sebeple hiçbir şikayeti olmamasına rağmen bütün anne adayları 24.-28. gebelik haftalarında, diyabet gelişme riskinin en yüksek olduğu dönemde şeker hastalığı tarama testi yaptırması gereklidir.
Postprandial glikoz (PPG) testinde besin alımından bağımsız olarak herhangi bir zaman zarfında suda çözünmüş 50 gram saf glikoz içilir ve bir saat sonra tokluk kan şekeri ölçülür. Bu testte bozukluk çıkabilir ancak bu durum tanı için yeterli değildir.
50 gram testi yüksek çıkan kadınlara 100 gram ile Oral glikoz tolerans testi yani, şeker yükleme testi (OGTT) yapılır. Kesin bir teşhis ancak bu şekilde konulur. PPG’de bozukluk çıkan kadınların yalnızca %15’lik bir oranında gestasyonel diyabet teşhis edilir.

gebelik-sekeri-1

Gebelikte şeker hastalığı testi: Şeker yükleme testi (OGTT)

12 saatlik bir aç kalınmadan sonra açlık kan şekeri ve suda çözünmüş 100 gram glikoz içilir. Bir, iki ve üç saat sonra damardan kan alınır ve tokluk kan şekeri ölçümü uygulanır. Bu dört ölçümden iki veya daha fazlasının yüksek çıkması halinde gestasyonel diyabet teşhisi konur.

Ölçümlerden sadece biri patolojik çıkan anne adayları yakın bir incelemeye tabii tutulur. Bu anne adaylarında belli bir zaman ardından OGTT tekrar yapılır.

Gestasyonel diyabet gelişme riski yüksek olan kadınlarda teşhis koymak adına şeker tarama testi (PPG) değil, doğrudan bir şekilde şeker yükleme testi (OGTT) uygulanır. Test normal çıksa dahi 32.-34. gebelik haftaları arasında yeniden yapılır.

Gebelik şekerinin yol açtığı sorunlar

Gestasyonel diyabet teşhisinin konulmasının ardından tedavi ya diyetle ya da insülin kullanılarak gerçekleşir. Tablet şeklindeki şeker düşürücü ilaçlar hamilelikte kullanılmaz.

Gebe kadınlar çoğunlukla insülin tedavisinden çekinirler. Bebeklerinde de şeker hastalığı oluşacak diye düşünürler. Kan şekerlerini normale dönmesi adına bebekte gebelik döneminde ya da doğum sonrası ilk günlerde meydana gelmesi olası durumların önüne geçilmesi için insülin tedavisi çok faydalıdır. Bu yüzden insülin tedavisi önerilen anne adaylarının bu tedaviden çekinmemeleri gerekir.

Kontrol altına alınmamış gebelik şekerinde anne adayı için risk etkenleri

Gestasyonel diyabette Tip I diyabetin aksine şeker koması ile daha az bir şekilde karşılaşılır.

Gestasyonel diyabetin uygun bir şekilde kontrol altına alınmadığı durumlarda, piyelonefrit (böbrek enfeksiyonu) gibi ciddi enfeksiyonların ortaya çıkma riski fazlalaşır. Dirençli vajinal kandidiyazis (mantar) ortaya çıkabilir.

Gestasyonel şeker hastalığında ve özellikle de beslenme düzeni ile kontrol altına alınabilen tipinde preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) gelişme riski normal hamileliklerle aynıdır.

Kontrol altına alınmamış hamilelikte ortaya çıkar şekerde bebek için riskler:

Gestasyonel diyabet, bebekte organ gelişimi tamamlandıktan sonra meydana gelir. Bu sebeple de bebekte anomali gelişme riski normal gebeliklerle aynıdır.

Kan şekerinin yüksek seyretmesi hamileliğin bütün dönemlerinde bebeğin anne karnında aniden ölme riskini fazlalaştırır. Bu risk özellikle kan şekeri kontrolü ve tedavisini ihmal eden anne adaylarında daha fazladır.

Kontrol edilmemiş gestasyonel diyabet hastası olan gebelerin bebeklerinde antenatal dönemde fetal distres (bebekte oksijen azlığı) gelişme olasılığı, normal hamileliklere nazaran çok daha yüksektir.

Kontrol altına alınmamış gestasyonel diyabette doğum sırasında bebek açısından çeşitli sorunlar meydana gelebilir.

Kontrol altına alınmamış gebelik şekeri bebeğin iri olarak doğmasına yol açabilir. İri bebeğin doğumu sırasında  doğumun yavaş olması ya da durması dışında vajinadan çıkma sırasında omuz takılması sorunu meydana gelebilir.

Bebek dünyaya geldikten sonra da özellikle doğum anının hemen öncesinde ya da doğum  sırasında kan şekeri yüksek olan kadınların bebeklerinde başta hipoglisemi; kan şekeri düşmesi, hipokalsemi; kalsiyum düşüklüğü ve hiperbilirubinemi; bilirubin yüksekliği sorunları meydana gelebilir.

Bu sebepler dolayısı ile gestasyonel diyabeti olan gebeler teşhis konulduktan sonra bütün hamilelik boyunca oldukça yakından takip edilmelidir, normal hamilelikten daha fazla sayıda kontrole gelmesi gerekir ve daha fazla sayıda tetkik yapılmasına ihtiyaç duyulur.

Diyabetli gebelerin gebelik muayeneleri

Diyabet teşhisi konmuş gebenin takibi normalden farklı olmaktadır. Teşhis konduktan hemen sonra ya da önceden şeker hastası olduğu bilinen bir anne adayında genel gebelik muayenelerinden sonra bütün vücut sistemleri detaylı olarak gözden geçirilir. Bu gebeler daha sık aralıklarla antenatal kontrollere gelir ve bu antenatal kontrollerin her birinde kan şekeri ölçümleri incelenerek beslenme düzenin ya da insülin tedavisinin etkinliği değerlendirilir. Gerekli hallerde tek başına diyet tedavisi yeterli gelmez ve diyet+insülin tedavisine başlanır. İnsülin tedavisi yeterli olmadığı saptanan gebeler için insülin dozları yeniden ayarlanır. Belli bir hamilelik haftası ardından fetal iyilik hali testleri (NST) uygulanır.

Gestasyonel diyabeti olan gebeler, hamilelik süresince kan şekerini evinde ihmal etmeden kontrol etmeli, diyetine ve uygulanıyor ise insülin tedavisine uymalı ve doktorunun çağırdığı aralıklarla kontrollerini aksatmamalıdır. Kontrollerde insülin dozlarının yeniden ayarlanması, ya da diyetin yeniden planlanması ya da sadece diyete ilave olarak insülin tedavisine geçilmesine gerek görülebilir. Kontroller sırasında ultrason incelemesiyle bebekte irileşme, polihidramniyos araştırılır.

Gebe bir kadının bebek hareketlerine duyarlı bir halde olması gerekir. Her bebeğin kendine özgü hareket etme alışkanlığı olur. Anne adayı bebeğinin normalden daha az hareket ettiğini hissettiği anda bunu doktoru ile paylaşmalıdır.

Gestasyonel diyabeti olan ve insülin uygulanan gebe kadınlarda çoğunlukla 38. hafta hafta ardından hastaneye yatırılarak takip edilir. Bu evrede fetal iyilik hali testleri daha da çok yapılır, kan şekerleri düzenli bir şekilde kontrol edilir  ve gerekli görülürse yeniden insülin doz ayarlaması uygulanır. Hamileliğin sonuna doğru doğumun nasıl gerçekleşmesi hakkında bir karara varılır.

İri bebek ya da farklı bir sebeple sezeryan gerekli değilse gestasyonel diyabetli gebe kadınlar normal doğuma alınabilir. Normal doğum yapmasında bir sakınca görülmeyen anne adayları doğum sırasında CTG ile devamlı bebek kalp atışları monitorizasyonuna tabii tutulurlar ve en küçük bir olumsuzluk anında doğum sezeryana çevrilir.

Diyabetik gebenin doğumu gerçekleştireceği hastanenin yenidoğan ünitesinin diyabetik anne çocuğu bakımı konusunda deneyimli olmalıdır.

İnsülin uygulanan gestasyonel diyabetli gebelerde doğumun hemen ardından insülin gereksinimi azaldığı için insülin dozları yeniden ayarlanır.

Hamileliklerinde gestasyonel diyabet teşhisi konmuş gebelerde lohusalık bitiminde 75 gram glikozla OGTT (şeker yükleme testi) yapılır. Bu test normal çıksa dahi, annenin sonraki hamileliklerinde ya da hayatının ileriki zamanlarında şeker hastalığına yakalanma riskinin diğer insanlara nazaran daha fazla olduğu unutulmalıdır.

Paylaş:
Yorumlar
  • nergis :

    22 Ağustos 2016

    Yaklaşık 13 gündür diyet yapıyorum ve her yemek yedikten 1 1.5 saat sonra şeker aletiyle ölçüyorum. Arada 140 ın üzeri çıkıyor. Tatlı yemeden ve çoğu şey yasak zor oluyor idare etmeye çalışıyorum.

     Cevapla
  • tuğba :

    19 Mart 2018

    merhaba hocam şeker yüklemesi yaptırdım ve sonucum 170 çıktı ve doktorum dahileye gitmemi söyledi gittim 1 hafta diyet uygulattırdı diyet uyguladıktan sonra ise bu sefer açlık şekerim yüksek çıkınca insülin başlattırdı değerlerim kaç olması gerekiyor normalde tokluk ve açlık şekerin onu öğrenebilirmiyim teşekkürler

     Cevapla
Siz Yorumlayın Doktorumuz Cevaplasın
Benzer Yazılar