6 Sualda Mikroinyeksiya Nədir?

6 Sualda Mikroinyeksiya Nədir?

Mikroinyeksiya xüsusilə şiddətli kişi sonsuzluqlarında bir inqilab xüsusiyyətindədir. Sperma sayı qeyri-kafiliyi olan, spermaların hərəkətliliyi az olan ya da spermada forma pozuntuluğu olan kişilər üçün mikroinyeksiya bir inqilab xüsusiyyətindədir.

Köməkçi artım üsullarında, sperma hüceyrələrinin hər hansı bir səbəblə qadının yumurtasına çatamadığı ya da yumurta pərdəsini keçə bilmədiyi problemlərdə, mikroinyeksiya olduqca uğurlu bir üsul olaraq qarşımıza gəlir.

Mikroinyeksiya üsulu yöntemi inkişaf etdirilmədən əvvəl, ciddi kişi qaynaqlı sonsuzluqlarda dərman müalicələri və varikosel əməliyyatları təsirli müalicə üsulları deyildir. Bu üsullar indiki vaxtda tərk edilməyə başlamışdır. Kişi sonsuzluğu üçün istifadə edilən ən təsirli üsul mikroinyeksiya üsulu olaraq qəbul edilmişdir.

1 ) Mikroinyeksiya (ICSI) nədir?

Mikroinyeksiya üsulunda ilk olaraq yumurta bir tüb vasitəsilə əmilməkdədir. Ardından sabitləşdirilir. Daha sonra isə ata namizədindən alınan bir sperma nümunəsi ilə qadından alınan yumurtanın içərisinə olduqca incə bir iynə vasitəsilə mikroskop altında inyekte edilməkdədir. Bu sayədə döllənmə reallaşır. Bu tətbiqin ardından iki gün sonra isə döllənmiş yumurta (embrion) rəhm içinə transfer edilir. Klassik tüp bəbək üsulundan yönteminden fərqi isə, döllənmənin özbaşına oluşmasını gözləməmək. Spermanı birbaşa olaraq yumurtanın içinə iyekte etməkdir.

2 ) Mikroinyeksiya üsulu kimlərə tətbiq edilə bilir?

Mikroinyeksiya üsulu, əsas olaraq 3 problemə tətbiq edilir. Bunlar:

  • Sperma sayının qeyri-kafi olması
  • Sperma hərəkətliliyinin az olması
  • Sperma formalarının (morfoloji) xarab olması

Mikroinyeksiya üsulunda döllənmə nisbəti, sperma miqdarı ilə əlaqəli olmamakdadır. Menidə bir- iki ədət sperma təsbit edilməsi ilə belə döllənmə reallaşa bilər. Mikroinyeksiya üsulu ilə döllənmə nisbəti 75 faizdir. Mikroinyeksiya üsulu ilə az sayda sperma hüceyrəsiylə belə uşaq sahibi olmaq mümkündür.

Sperma hüceyrələrinin hərəkətliliyi qeyri-kafi isə egər, yenə mikroinyeksiya üsuluyla spermaların yumurta pərdəsinin keçməkdə yaşadığı çətinliklər həll edilə bilir.

Sperma formalarının xarab olması, kişi qaynaqlı bir sonsuzluq səbəbidir. Bu kimi probləmlər tüp bəbək üsulu ilə belə həll olunmaya bilər. Döllənmə reallaşmadığı üçün tüp bəbək üsulunda belə uşaq sahibi olmaq mümkün olmaya bilər. Ancq mikroinyeksiya üsulu ilə sperma şəkilləri, döllənmə və hamiləlik nisbətlərində hər hansı bir mənfiliyə səbəb olmamakdadır.

Mikroinyeksiya, sperma ya da yumurtaları keyfiyyət baxımından aşağı olan sonsuzluq problemi yaşayan cütlüklərə tətbiq edilən bir üsuldur. Sperma birbaşa yumurta içinə köçürülər. Bu sayədə döllənmə müdaxilə ilə yaradılmış olur və ardından da embrion yaradılır.

Mikroinyeksiya, ata namizədindən alınan spermanın ana namizədinin yumurtasında sitoplazma (cytoplasma) içinə inyekte edildiyi üçün tibb ədəbiyyatında  “Intra-Cytoplasmatic Sperm Injection” (ICSI) olaraq adlandırılır.

3 ) Mikroinyeksiya (icsi) üsulunun ilk tətbiq edilmə tarixi nədir?

Mikroinyeksiya ilk olaraq 1992 ilində Belçika’da tətbiqə başlamışdır. Qısa müddətdə isə bütün dünyada istifadə edilməyə başlamışdır.

Mikroinyeksiya, kişi sonsuzluğu üçün olduqca böyük bir inkişafdır. Bu üsulla əvvəldən körpə sahibi ola bilməsi sözün mövzusu edilməyən xəsdələr indiki vaxtda körpə sahibi ola bilməkdedir.

1992 ilindən sonra isə sperma analizində heç sperma hüceyrəsi təsbit edilməyən yəni azospermi problemi olan kişilərdə, əgər testislərində (yumurtalık) cerrahi müdaxilə olan TESE ilə hüceyrə təsbit edilirsə mikroinyeksiya (ICSI) üsulu ilə körpə sahibi ola bilmə şansı vardır.

4 ) Mikroinyeksiya üsuluyla doğan körpələrdə anomaliya riski daha mı çoxdur?

Bu mövzu üçün edilən müzakirələr hələ də davam etmektədir. Lakin mikroinyeksiya üsulu ilə dünyaya gələn körpələrdə əlavə bir anomaliya riski sözün mövzusu deyildir.  Sperma sayı ciddi nisbətlərdə az olan kişilərdə, əgər genetik strukturlarında anomaliya riski mövcud isə, mikroinyeksiya üsulu ilə vəziyyətin oğlan uşaqlarına da keçmə riski əlbettə ki mövcuddur.

Bunun xaricində anadangəlmə olaraq ata namizədinin sperma tüblərinin olmaması vəziyyəti yəni, vaz agenezisi ya da kistik fibrozis adı verilən bir xəsdəliklə birlikdə görülə bilir. Anadangəlmə keçməli olan bu problem üçün genetik analiz etdirmək lazım ola bilər.

5 ) ICSI (mikroinyeksiya) hansı vəziyyətlərdə tətbiq edilir?

  • əvvəlki tüp bəbək müalicələrində döllənmə təmin edilməmiş cütlüklər,
  • əvvəlki tüp bəbək sınaqlarında döllənmə nisbəti aşağı olan cütlüklər,
  • TESA/TESE kimi cerrahi müdaxilələrlə sperma təsbiti edilməsi lazım olan xəsdələr,
  • Spermalarında sayı, forma, morfoloji kimi problemlər olanlarda, mikroinyeksiya üsuluna müraciət edilir.
  • İndiki vaxtda ölkəmizdə də daxil olmaq üzrə bir çox mərkəz, mikroinyeksiya üsulunu tətbiq etməktədir. Bunun səbəbi, mikroinyeksiya üsulunun uğur nisbətinin olduqca çox olmasıdır.

6 ) Klassik tüp bəbək müalicəsi və mikroinyeksiya ilə tüp bəbək müalicəsi arasındakı xərc fərqi nədir?

Klassik tüp bəbəkdə də, mikroinyeksiya üsulunda da demək olar ki, eyni vəsaitlərdən istifadə edilir. Ancaq xərci təyin edən bu üsulların tətbiq edildiyi mərkəzlərdir. Mərkəzlər qiymətlərini, keyfiyyətə, təcrübəyə, laboratoriya imkanlarına, istifadə etdikləri dərmanlara və vəsaitlərə görə təyin edərlər. Hər mərkəzdə bu faktorlar deyişənlik göstərdiyi üçün, mərkəzlərin qiymət aralığı da fərqli olmaqdadır. Ancaq klassik tüp bəbək və mikroinyeksiya üsulları arasında çox böyük bir fərq yoxtur. Haradasa eyni xərclərə sahib üsullardır.

Şərhlər

Bir yorum yazınız