Paylaş:

Tüp bebek tedavisi, doğal yolla gebelik elde edemeyenler için mucizevi sonuçlar veriyor. Üreme hücresine sahip olan kadın ve erkeklerin kısırlığa sebep olan faktörleri her ne olursa olsun tüp bebek tedavi ve yanında uygulanan ekstra yöntemlerle bebek sahibi olma olanağı doğuyor. Zira her geçen gün tüp bebek tedavisinde kat edilen yol, alınan gelişmeler imkansıza yakın vakalarda bile başarılı sonuçlar elde etme fırsatı veriyor. Bu bağlamda tüp bebek tedavisinde başarıyı artıran yöntemlerden birisi olarak ICSI, yani Intrasitoplazmik Sperm Enjeksiyonu çok etkilidir.    

ICSI nedir?

Klasik tüp bebek tedavisinde erkeğin ve kadının üreme hücreleri alınır, laboratuvar ortamında gerekli işlemlerden geçirilir ve aynı ortama bırakılarak spermin yumurtayı döllemesi beklenir. Sperm yumurtayı dölledikten sonra elde edilen embriyolardan en sağlıklı, en kaliteli olanlardan bir ya da iki tanesi anne adayının rahmine transfer edilir ve bu sayede gebelik elde edilmesi mümkün olabilir. Bu işlemde erkeğin spermi, kadının yumurtasını döllemeden önce, sperm başının yumurtanın dışına tutunması gerekmektedir. Bundan sonra sperm yumurtanın dışından yumurtanın içine, yani sitoplazmaya doğru hareket eder. İşte bazı vakalarda sperm yumurtanın dışını geçemez ve istenen işlev gerçekleşememiş olur. Bu tür durumlarda ise Intrasitoplazmik Sperm Enjeksiyonu (ICSI) adı verilen bir işlemle, sperm uzmanlar tarafından direk olarak yumurtanın içine bırakılır. Bu sayede döllenme bir miktar müdahale ile gerçekleşmiş, başarılı bir döllenme elde edilmiş olur.

Konvansiyonel IVF (tüp bebek tedavisi) ve ICSI (Intrasitoplazmik Sperm Enjeksiyonu)

ICSI (Intrasitoplazmik Sperm Enjeksiyonu) işleminin temel tedavisi IVF, yani tüp bebek tedavisidir. Ancak bu yöntemin klasik tüp bebek tedavisinden tek farkı, bu yöntemde her yumurta hücresine 100000 sperm verilmiyor olmasıdır. Bunun yerine yumurta hücresine sadece bir tane sperm aşılanır. Yani bir tek sperm hücresi ile döllenme kontrollü bir şekilde sağlanır.

ICSI nasıl çalışıyor?

Yukarıda anlatıldığı üzere klasik tüp bebek tedavisinde sperm, kadın yumurta hücresi ile laboratuvarda bir araya getiriliyor, aslında bir bakıma doğal yolla gebelikte gerçekleşene benzer bir süreç işliyor. Ancak ICSI uygulanacağı zaman, küçük bir iğne ile sperm, yumurtanın ortasına yerleştirilir ve döllenme gerçekleşir. Döllenmiş yumurta olan embriyo da, laboratuvarda 1- 5 gün arasında bir süre içinde istenen büyüklüğe erişir. İstenen büyüklüğe ulaştıktan sonra uzman doktor tarafından anne adayının rahmine yerleştirilir.

ICSI nasıl uygulanır?

  • Aşama: İlaçlı ön tedavi

Klasik tüp bebek tedavisinde ilaçlı bir ön tedavi ile maksimum hormonsal koşulları ve yumurta hücrelerinin sayısının mümkün olduğunca artması sağlanır. Normal şartlar altında bunun için anne adatının deri altına günde 150 – 225 I.E. FSH (Gonal-F veya Puregon) ya da FSH/LH karışımı (Menogon) enjekte edilmektedir. Anne adayının zamanından erken dönemde yumurtlamasını da önlemek için bunlara ek olarak farklı ilaçlara da ihtiyaç olabilir. Bu tedaviler de genel olarak yumurtlama tedavisi olarak adlandırılır.

Laboratuvar ortamında yakından takip edildiğinde yeterince folikül (yumurta kesesi) büyüdüğü görüldükten sonra, yumurta hücresinin olgunlaşma aşamasını tamamlayabilmesi için anne adayına ”ovülasyon aşısı” (Brevactid, Pregnesin, Ovitrelle) verilir. Bu işlemle öncesine göre daha çok yumurta hücresi alınabilmesi mümkün olmaktadır.

  • Aşama: Yumurta hücrelerinin toplanması

Tüp bebek tedavisinin başından sonuna kadar süreç çok yakından detaylı bir şekilde izlenmektedir. Yumurtaların yeterli büyüklüğe eriştiği görüldüğünde ultrason denetiminde vajinal folikül ponksiyonu, normalde HCG iğnesi vurulduktan 32 – 36 saat sonra kısa süreli bir anesteziyle yapılır. Bu işlemde ultrason başlıklı ponksiyon iğnesi, vajina duvarından yumurtalığa getirilir. İstenen yere gelindiğinde, foliküller (yumurta kesesi) birer birer alınır. Kesenin içindeki sıvı aspire edilir ve içinde yumurta hücresinin olup olmadığını öğrenebilmek üzere sıvı hemen incelemeye gönderilir.

  • Aşama: Döllenme

Toplanan yumurta hücreleri laboratuvar ortamında, mikroskop yardımıyla, her yumurta hücresine bir sperm olacak şekilde aşılanır, yani içlerine sperm hücresi enjekte edilir. Bunun ardından bir gece önceden inkübatöre inkübe olması, yani kültür geliştirmesi için bırakılır, bekletilir.

İşlemden 19 -21 saat sonrasında, kaç tane yumurta hücresinin çekirdek öncesi aşamaya ulaştığı saptandıktan sonra, PN fazı hücrelerinden hangilerinin döllenme işleminde kullanılacağına karar verilir. Bunlardan her bir pronükleusta yumurta hücrelerinden ve spermlerden gelen kromozomlar bulunmaktadır.

  • Aşama: Embriyo transferi

Sperm alındıktan 2., 3. veya 5. gününde anne adayının rahmine embriyo transferi yapılır. Gerektiği takdirde ultrason gözetiminde yapılan bu transfer sırasında anne adayı ağrı, acı hissetmeden bir kateter rahim boşluğuna sokulur. Ardından seçilen embriyo veya embriyolar rahme dikkatle bırakılır.

Bu transfer sürecinin hazırlanması aşamasında anne adayının rahim kaslarını gevşeten ilaçlar kullanılabilir. Bunu takip eden 14 gün boyunca, kadına progesteron (sarı cisim hormonu: Crinone jeli, Utrogest) verilerek, kadının mukoza oranının embriyonun implantasyonu (rahme tutunması) için maksimum uygunlukta olması sağlanır.

Embriyo transferi gerçekleştikten sonra yapılması gereken aradan 12 – 14 gün geçmesini beklemektir. Bu süreçte çok fazla heyecan yapmamak, çok fazla hareket etmemek ve strese girmemek önerilir, doktorun önerilerinin harfiyen uygulanması çok önemlidir. Aynı bağlamda anne adayının kan dolaşımını arttıran spor ve egzersizlerden kaçınması ve sıcaklığı yüksek olan ortamlardan (sauna, sıcak su banyoları) kaçınması önerilir. Bunun dışında tüp bebekte tutunması kolaylaştıracak herhangi bir özel işleme gerek yoktur. Hatta bu süreçte cinsel ilişkiye girmek de pozitif etki eder.

Embriyo transferi yapıldıktan 12 – 14 gün sonra anne adayından idrar ve kan alınarak yapılan testler sonucunda tüp bebek tedavisinin başarılı olup olmadığı, kadının gebe kalıp kalmadığı tespit edilir.

Tüp bebek tedavisi tamamen bireysel bir işlemdir ve çiftlerin ihtiyacına göre gerekli ekstra işlemler yapılmaktadır. Klasik tüp bebek tedavisi zaten çok başarılı sonuçlar verirken, ekstra işlemlerle başarı şansı artırılmaktadır.

Neden ICSI yaptırmak gerekir?

ICSI; temel olarak erkeğe bağlı kısırlık vakalarında, spermin yumurtayı döllemekte zorlandığı durumlarda kullanılmakta ve bazı üreme problemlerine çözüm olabilmektedir. Bu sorunlar;

  • Spermin gerekenden daha az olması,
  • Şekli doğru olmayan sperm,
  • Spermin normal hareket edememesi,
  • Spermin dışarı çıkmasını engelleyen bir tıkanıklık olması,
  • Daha önceki tüp bebek denemelerinin başarısız olması şeklinde sıralanabilir.

ICSI işe başarıyı artırır mı?

ICSI işlemi sayesinde yumurtalar % 50 -80 oranında döllenir. Ancak bazı vakalarda ICSI işleminden sonra aşağıdaki sorunlar da yaşanabilir:

  • ICSI yumurtalara zarar verebilir.
  • Sperm yumurtanın içine yerleştirildikten sonra embriyo oluşmayabilir.
  • Embriyonun gelişimi, büyümesi durabilir.

ICSI işlemi fetüsün gelişimini etkiler mi?

Doğal yolla elde edilen gebeliklerde bebeğin doğuştan ağır bir anomaliye sahip olma riski nispeten düşüktür. Çünkü gebelik gerçekleşebiliyorsa sperm ve yumurta hücrelerinde ciddi bir sorun olma riski azdır. Doğuştan gelen anomaliler, ICSI işlemi sonrası da çok nadir olarak görülebilir. Bu konuda yapılan bazı araştırmalarda ICSI uygulaması ile ilişkilendirdiği hastalıklar (Beckwith-Wiedemann Sendromu, Angelman Sendromu, hipospadias (normalde penis başında sonlanan idrar kanalının (üretra), penisin alt yüzünde sonlanması) veya cinsiyet kromozom bozuklukları), bu işlemin uygulandığı çocukların % 1’inden bile daha azında görüldüğü tespit edilmiştir.

Paylaş:
Yorumlar
  • Aydan Yavuz :

    05 Temmuz 2019

    yazınızda Erkek kısırlığından bahsediyorsunuz fakat sadece kadına uygulanacak işlemleri anlatmışsınız. Olmayan spermi nasıl temin ediyorsunuz . bu konuda bilgi rica ederim.

     Cevapla
Siz Yorumlayın Doktorumuz Cevaplasın
Benzer Yazılar