Paylaş:

Bebek sahibi olmak isteyen tüm çiftlerin hayali aslında tam da gebelik istedikleri dönemde doğal yolla sağlıklı bir gebelik elde edebilmek ve sağlıklı bir bebek dünyaya getirebilmektir. Üreme yetisiyle ilgili faktörlerin neredeyse hepsinin olumlu seyrettiği, gebeliğe engel bir sorunun bulunmadığı vakalarda bu istek elbette ki gerçek oluyor. Ancak anne ve baba adaylarından herhangi birinde ya da her ikisinde de küçük veya büyük bir üreme sorunu olduğunda, üremeye engel bir faktör söz konusu olduğunda doğal yolla gebelik zora girebiliyor. Yaşı 35’in altına olan çiftler yaklaşık 1 yıl, 35 yaşın üzerindekiler ise ortalama 6 ay doğal yolla gebelik deneyip başarısız olduktan sonra daha fazla vakit kaybetmemeliler. Çünkü gebe kalabilmekte, üreme yetisini koruyabilmekte en önemli faktörlerden birisi yaş, hatta özellikle anne adayının yaşıdır. Zira anne adayının yaşı ilerledikçe üreme yetisi azalmakta, doğal yolla gebelik elde edebilme şansı düşmektedir. İşte bu sebeple de doğal yolla gebelik denemelerinde bir süre başarısız olduktan sonra üremeye yardımcı tedaviler için kısırlık şüphesiyle doktora başvurmak çok önemlidir. Günümüzde kısırlık sorunu ile doktora başvuran çiftlerin bebek sahibi olabilmelerinin de en çok tercih edilen yolu tüp bebek tedavisidir.

Tüp bebek tedavisi nedir, nasıl yapılır?

Tüp bebek tedavisi, kadın ve erkeğin kendi üreme hücrelerinin tıbbi yollarla alınarak, laboratuvar ortamında birleştirilmesi, yani döllenmenin gerçekleştirilip embriyo elde edilmesi işlemidir. Laboratuvar ortamında tıbbi yollarla elde edilen embriyolar içinden en sağlıklı olanı, gebelik için en uygun olanı anne adayının rahmine yerleştirilir. Embriyo transferinden 12 gün gün sonra da kanda yapılan gebelik testinin sonucuna göre gebeliğin gerçekleşip gerçekleşmediği tespit edilir. Eğer gebelik olmadıysa anne ve baba adayı için en doğru zamanda bir sonraki deneme yapılabilir. Gebelik elde edilebildiyse de bundan sonraki süreç doğal yolla elde edilen gebeliklerle aynı devam eder. Sağlıklı bir bebek dünyaya getirebilmek için tıpkı diğer gebeliklerde olduğu gibi düzenli doktor kontrollerine gitmek, muayene ve testleri takip etmek yeterli olur. Klasik tüp bebek tedavisi ile gebelik elde edilememesi durumunda tüp bebek tedavisinde başarıyı artıran pek çok tedavi yolu, yeni ve işlevli teknikler uygulanmaktadır. Bu konuda her geçen gün kat edilen ilerlemeler kısırlığı tarihe gömecek gibi görünüyor. Çünkü özellikle de ilk tüp bebek tedavisi denemesi başarısız olan çiftler için çok etkili uygulamalar sayesinde bir sonraki denemede başarılı olma şansı artıyor. Bu ekstra uygulamalardan birisi de ko – kültür yöntemidir.

Ko- kültür yöntemi nedir?

Tüp bebek tedavisinde ko- kültür yönteminden bahsederken öncelikle bu yöntemin 90’lı yıllarda sıklıkla kullanıldığı, ancak günümüzde daha az tercih edildiğini söylemekte fayda var. Ko- kültür yöntemine dair pek çok araştırma yapılmış ve etkinliği, başarıya etkisi kesin olarak kanıtlanmadığı için günümüzde artık o kadar da sık tercih edilmemektedir. Ko -kültür yönteminde temel amaç, embriyoların daha hızlı ve daha sağlıklı bir şekilde büyüyebilmesi için laboratuvarda uygun ortamın sağlanabilmesidir. Bunun için; anne adayının rahminden alınan hücreler laboratuvar ortamında geliştirilir ve yaşatılır. Laboratuvarda bir kültür ortamı oluşturulur ve anne, baba adayının üreme hücrelerinden elde edilen ve gelişmesi beklenen embriyolar bu kültür ortamına yerleştirilir ve burada olması gerektiği kadar gelişmesi amaçlanır. Bir diğer adı da “yapay rahim” olan bu yöntemde anne adayının rahim hücrelerinin salgıladığı bazı maddelerin embriyo gelişimini olumlu yönde etkilediği ve bu sayede gebelik için daha doğru embriyolar elde edilebildiği düşünülmektedir.

Endometrial ko- kültür yöntemi, ko –kültür uygulamalarının en sık tercih edilenidir!

Endometrium kadının rahim duvarıdır ve endometrial ise rahim duvarına ait olan anlamına gelir. Bu bağlamda endometrial ko-kültür yöntemi de anne adayının adetinin 21. gününde kendi rahim duvarından doku örneği alınmasıyla uygulanmaktadır. Alınan bu doku örneği ya dondurularak daha sonra kullanılmak üzere saklanır ya da hemen o süreçte kullanmak üzere laboratuvar ortamında kültüre edilerek yaşatılır. Rahimden alınan hücreler yumurta toplama gününe kadar, yani yaklaşık 20- 30 gün boyunca doğal ortamını taklit eden cihazlarda çoğaltılıyor. Anne adayının rahim duvarında alınan doku örneği, laboratuvar ortamında özel besi yerleri kullanılarak saklanır ve yapay bir rahim içi dokusu oluşturulur. Yine laboratuvar ortamında elde edilen embriyolar daha sonra bu yapay rahim dokusu içine, daha doğrusu üzerine aktarılırlar. Bu esnada alınan rahim hücreleri tarafından salınan bazı maddeler ile embriyoların doğal ortamlarındaki gibi beslenmeleri ve daha iyi kalitede gelişmeleri sağlanabilir, en azından ko- kültür yöntemi bu fikre dayanılarak uygulanmaktadır. Şöyle ki; laboratuvarda döllenen yumurtalar, yani embriyolar rahim dokusundan hücrelerle oluşturulan besi ortamına yerleştiriliyor. Aslında bu açıdan bakıldığında doğal ortamında gibi hissettiren yapay ortam bulunuyor.

Ko- kültür yöntemi embriyoların gelişmesi için gereken zengin besi ortamını sağlarken, o ortamda oluşan toksik atıkların zararını da en aza indirebiliyor. Bununla birlikte anne adayının rahminden alınan bu hücreler ile embriyo arasında olumlu yönde kimyasal etkileşim oluştuğu düşünülmektedir. İşte bu etkileşim embriyoların rahim içinde tutunup gebelik oluşturma şansını arttırmaktadır.

Sağlıklı ve kaliteli bir embriyo gelişmesi için gerekli olan tüm maddeleri içeren ko-kültür ortamları sadece bu anlamda değil, bununla birlikte embriyo için zararlı olabilecek artıkları embriyo çevresinden uzaklaştırıcı maddelerin de bulunmasıyla çok önemli ve etkili olabilmektedir. Elde edilen ve bu işlemle sağlıklı bir şekilde gelişmesi sağlanan embriyolar genellikle blastokist evresi olarak adlandırılan 5 -6. günler arasındaki evreye ulaşır. Blastokist evresine ulaştıktan sonra rahme yerleştirilen embriyoların en kaliteli, en sağlıklı embriyolar oldukları düşünülmektedir.

Ko- kültür yöntemi yukarıda anlatıldığı gibi çok meşakkatli, detaylı, uzun süreli ve dikkatli bir çalışma gerektirdiği için her tüp bebek merkezinde uygulanamayabilir. Aynı zamanda ko- kültür yönteminin başarılı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi bu konuda eğitimli ve deneyimli personele, aynı zamanda da kaliteli teknolojik ekipmana ihtiyaç duyulmaktadır.

Ko- kültür yöntemi ne kadar başarılıdır?

Evet, ko –kültür uygulamasının tüp bebek tedavisinde başarıyı artırma açısından önemli olduğunu gösteren çok sayıda deneyim bulunmaktadır. Ancak daha önce de bahsettiğimiz üzere bu konuda yapılan çalışmalar ko- kültür yönteminin etkinliğini kesin olarak ispatlayamamakta, hepsinde olmasa da bazı kısırlık vakalarında etkili olabileceğini göstermektedir. İşte bu tür şüphelerden dolayı da ko- kültür yöntemi günümüzde artık yaygın olarak kullanılan bir yöntem değil, uzmanların bazı vakalarda tercih ettiği bir uygulamadır. Ko- kültür yöntemi rahim içi hücreleriyle embriyolar için hazırlanan bir tür yardımcı besi yeri ortamıdır. Yani embriyoların daha iyi gelişmesine ve büyümesine yardımcı olabilmektedir. Fakat kesin bir başarı, uygulamada % 100 garanti gibi bir anlayış söz konusu değildir. Ancak endometrial hücrelerin embriyo gelişimine zarar vermiyor olması, gelişiminin devamını sağlaması ve büyüme şansını artırması çok önemlidir. Ayrıca ko- kültür sıvılarının embriyo gelişimi için gerekli olan faktörler ve proteinler yönünden oldukça zengin olması da büyüme faktörleri ve besleyici maddelerle embriyo gelişiminin desteklenmesi demektir.

Ko- kültür yöntemi kimler için uygundur?

  • Tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı yaşayan çiftlere,
  • Laboratuvarda elde edilen embriyo kalitesinin düşük ya da embriyo büyüme hızının yavaş olduğu hastalara ko- kültür yöntemi uygulanabilmektedir.
Paylaş:
Siz Yorumlayın Doktorumuz Cevaplasın
Benzer Yazılar