Tüp Bebek Nedir?

Tüp bebek nedir?

Tüp bebek tedavisi, yardımcı üreme tekniklerinden bir tanesidir. Tüp bebek
tedavisine, kadının yumurtalıklarından yumurta toplanması ve yumurtaların,
sperm ile döllenmesi süreçleri dahil olmaktadır. Döllenmiş olan yumurta,
embriyo olarak bilinir. Embriyo oluştuktan sonra saklanmak üzere dondurulabilir
ya da kadının rahmine transfer edilebilir.

Tüp bebek neden yapılır?

Tüp bebek tedavisi, kısırlık sorunu yaşayan, ancak bebek sahibi olmak isteyen
insanlara yardımcı olur. Tüp bebek tedavisi, pahalı ve invazif bir tedavi
olduğu için çiftler genelde tüp bebekten önce diğer doğurganlık tedavilerini
denemektedir. Bu tedaviler arasında doğurganlık ilaçları almak ya da suni
dölleme gibi tedaviler yer almaktadır.

Tüp bebek kimler için uygundur?

Tüp bebek tedavisi için kişinin, genel olarak sağlıklı olması önemlidir.
Bu temel şartın yanı sıra her bireyin durumuna dair farklı gereksinimler
olacaktır.

6 aydan fazla süredir gebelik elde edemeyen çiftlerde tüp bebek tedavisi genelde
sonuç alınmasını sağlamaktadır. Üreme çağında olan kadınlar her yaşta tüp
bebek ile gebe kalabilmektedir.

Tüp bebek tedavisine hazırlık

Doktorunuzla birlikte tüp bebek tedavisinin sizin için en uygun olan tedavi
yöntemi olduğuna karar verdiyseniz, bu tedavi öncesi hazırlık yapmanız
önemlidir.

Tüp bebek tedavisine başlamadan önce gebe kalma şansınızın artması ve
gebeliğinizin sağlıklı devam etmesi için bazı testlerin yapılması gerekir.
Bu testler arasında şunlar yer almaktadır:

Yumurtalık rezervi testi

Yumurtalarınızın sayısını ve kalitesini belirlemek için folikül uyarıcı hormon
(FSH) ve estradiol (östrojen) ile adet döngünüzün ilk birkaç günündeki
anti-müllerian seviyeleriniz için test yapılması gerekebilir. Genelde
yumurtalıkların ultrasonu ile birlikte değerlendirilen test sonuçları,
yumurtalıklarınızın doğurganlık ilaçlarına nasıl yanıt vereceğine dair
tahminde bulunulmasını sağlayacaktır.

Semen analizi

Semen analizi, doğurganlık değerlendirme sürecinin bir parçası olarak
gerçekleştirilmediyse tüp bebek tedavisi döngüsü başlamadan hemen önce
doktorunuz, semen analizi yapılmasını isteyebilir.

Bulaşıcı hastalık testleri

Hem sizin hem de eşinizin, HIV de dahil olmak üzere bulaşıcı hastalıklar
yönünden değerlendirilmeniz gerekir.

Embriyo transferi denemesi

Doktorunuz, rahim boşluğunu ve embriyonun rahme başarılı bir şekilde
yerleşmesini sağlamada en yüksek başarıya sahip olacak tekniği görmek
amacıyla embriyo olmadan bir transfer denemesi yapabilir.

Rahim muayenesi

Tüp bebek tedavisine başlamadan önce doktorunuz, rahim içi tabakayı kontrol
etmek isteyecektir. Bu muayene sırasında sonohisterografi (rahim ağzından
rahme doğru sıvı enjekte edilir) ve ultrason (rahim boşluğunu görüntülemek
amacıyla) kullanılabilir. Muayenede aynı zamanda histeroskopi (ince, esnek
ve ışıklı bir teleskop) vajinaya ve rahim ağzından rahme yerleştirilebilir.

Tüp bebek tedavisi öncesi nelere dikkat etmeli?

Aşağıdaki videoyu izleyerek tüp bebek tedavisi öncesinde dikkat edilmesi gerekenler hakkında bilgi alabilirsiniz:

Tüp bebek tedavisine nasıl başlanır?

Tüp bebek tedavisi, tüm dünyada kısırlık tedavisinde kullanılan en etkili
yöntemlerden bir tanesidir. Tüp bebek tedavisinde öncelikle çiftlerin
durumlarına özel olarak tedavi planı hazırlanır ve sonrasında gerekli
muayeneler ve testler gerçekleştirilerek tedaviye başlanır.

Tüp bebek tedavisi aşamaları

Tüp bebek tedavisinde yer alan aşamaları, aşağıda detaylı bir şekilde
okuyabilirsiniz:

Yumurtalıkların uyarılması

Kadınlar, her adet döngüsünde doğal olarak bir adet yumurta üretir. Ancak
tüp bebek tedavisinde birden fazla yumurta gerekmektedir. Birden fazla
yumurta kullanılması, uygun embriyoların gelişmesi ihtimalini arttırmaktadır.

Vücudunuzun ürettiği yumurtaların artması için doğurganlık ilaçları kullanmanız
gerekecektir. İlaç kullandığınız süre boyunca doktorunuz düzenli kan testleri
ve ultrason ile yumurta üretimini takip edecek ve yumurtaların toplanacağı
zamana karar verecektir.

Yumurtaların toplanması

Yumurtaların toplanması, anestezi altında gerçekleştirilen cerrahi bir
işlemdir. Doktorunuz, ultrason probu sayesinde yumurta toplanırken
kullanılacak iğneyi vajinadan, yumurtalığa ve oradan da yumurta bulunduran
foliküle yönlendirecektir. İğne, yumurtayı çekecek ve foliküllerdeki
sıvıyı dışarı çıkaracaktır.

Yumurtaların toplanmasında genellikle vajinal yoldan ultrason aspirasyonu
kullanılır. Bu prosedür sırasında ultrason cihazı yumurta kesesini
tanımlamak için vajinaya sokulur ve iğne vajinadan yumurta kesesine
doğru hareket ettirilir. Yumurtalar yumurta kesesinden iğne ile alınırlar
ve iğne de bir çekici cihaza bağlıdır.

Döllenme

Döllenme için erkekten semen örneği alınması gerekir. Sonrasında spermler
ile yumurtalar, laboratuvar ortamında bir araya getirilir. Bu süreç sonucu
embriyo elde edilemezse, doktorunuz mikroenjeksiyon kullanmaya karar
verebilir.

Embriyoların takibi

Döllenmiş olan yumurtaların takibi sağlanarak bölünüp geliştiklerinden emin
olunacaktır. Aynı zamanda embriyolar bu süreç içerisinde genetik sorunlar
açısından test edilecektir.

Embriyo transferi

Embriyolar yeterli büyüklüğe ulaştığında transfer edilebilirler. Bu ise genelde
döllenmeden beş gün sonra gerçekleşir. Embriyo transferi sırasında kateter
adı verilen ince bir tüp vajinaya yerleştirilecek, rahim ağzını geçecek ve
rahme ulaşacaktır. Sonrasında ise embriyo, rahme transfer edilecektir.

Gebelik, embriyo rahim duvarına tutunduğu zaman meydana gelir. Bu, genelde
6 ila 10 gün arası sürer. Sonrasında kan testi ile gebe kalınıp kalınmadığı
anlaşılacaktır.

Tüp bebek tedavisinde başarıyı arttıran faktörler

Tüp bebek tedavisinde başarı şansını arttırmak için çiftlerin temelde
sağlıklı bir hayat sürmeleri gerekir. Erkeğin ve kadının hayatları ne
kadar sağlıklıysa hücreleri de o kadar sağlıklı olur. Hücre denildiği
zaman sadece vücut hücreleri değil, üreme hücreleri de akla gelmelidir.
Sağlıklı bir hayat denildiği zaman özellikle zararlı maddelerden uzak
durulması gerekir. Sigara, alkol, uyuşturucu maddeler ve toksik
maddelerden kurtulmak gerekir. Mümkün olduğu kadar düzenli bir şekilde
egzersiz yapılmalı, günde en az 7500 adım atılmalı ve kilo kontrolü
olmalıdır.

Sağlıklı bir hayat tarzında beslenmeye de çok dikkat edilmesi gerekir.
Örneğin, plastik maddelerin içerisinde bekleyen sular yerine cam şişe
kullanılmalıdır. Çünkü plastik içerisinde bekleyen sularda bir süre
sonra bisfenol A adı verilen bir madde birikir ve bu maddenin, üremeyi
ve tüp bebek sonuçlarını olumsuz etkilediği bilinmektedir. Bunun yanı
sıra yediğimiz şeylerde genetiği değiştirilmiş olanlarından ve tarım
ilaçlarından korunmak gerekir. Özellikle konservelerin içerisinde
bulunan gıda koruyucularına dikkat etmek gerekir. Taze meyve sebze
tüketmeye dikkat edilmesi gerekir.

Tüp bebek tedavisinde beslenme

Tüp bebek tedavisi görürken sağlıklı ve dengeli öğünler tüketmelisiniz. İyi
bir beslenme düzenine sahip olmak için belli şeyleri kısıtlamanız yetmeyecektir.
Bu kısıtlamalarla birlikte sağlıklı seçimler yapmanız ve besin açısından
zengin gıdalar tüketmeniz gerekir.

Tüp bebek tedavisi sırasında sağlıklı bir şekilde beslenmek için şu gıdaları
tüketebilirsiniz.

Meyve ve sebze: Vitamin, mineral, lif ve fitokimyasallar gibi
takviyelerin yanı sıra daha çok sebze ve meyve tüketimi ile aç kalmanıza neden
olan yüksek kalorili yiyeceklerin yerine sağlıklı alternatifler tercih etmiş
olacaksınız.

Sağlıklı proteinler: Yağsız et, tavuk, deniz ürünler, yumurta,
fasulye, kuruyemiş, tohumlar ve yağı azaltılmış süt ürünleri gibi gıdalar,
vücudunuz için gerekli olan vitamin ve mineralleri sağlayacaktır. Proteinler,
karbonhidratlardan daha doyurucu olduğu için daha uzun saatler tok kalmanızı
sağlar.

Ev yapımı yemekler: Çok fazla yağ kullanarak hazırlanmış
yemekleri yemeyi en aza indirerek yağ alımınızı kısıtlamanız gerekir. İşlenmiş
gıdalarda bulunan sağlıksız trans yağların, artan kısırlık oranlarıyla ilişkili
olduğunu gösteren araştırmalar bulunmaktadır.

Tam tahıllar: Tam tahıllı ekmekler, lif açısından zengin
kahvaltılık gevrekler, kahverengi pirinç ve işlenmemiş diğer tahılları tercih
etmeniz sağlıklı olacaktır.

Düzenli öğünler: Gün boyunca öğün atlamak, genelde geceleri
yemeye neden olur. Bu ise özellikle kilo kontrolü sağlamaya çalışan kişiler
açısından sağlıksız bir alışkanlıktır. Bu nedenle öğün atlamama konusunda
dikkatli olun.

Tüp bebek tedavisi sırasında yukarıda yer alan öneriler, vücudunuzun gebeliğe
hazırlanmasında rol oynayacaktır. Ancak bu sağlıklı tercihlerin yanı sıra
sağlıksız yiyeceklerinde farkında olmalısınız. Bu nedenle abur cubur
tüketiminizi kısıtlamanız gerekir.

Her ne kadar hazır yiyecekler çekici olsa ve bulunması kolay olsa da bunlardan
uzak durmalı ve bunların yerine sağlıklı alternatifler hazırlamalısınız.

Tüp bebek tedavisi kilo aldırır mı?

Her kadın, doğurganlık ilaçlarına aynı şekilde tepki vermediği için hangi
doğurganlık ilacının özellikle sizi etkileyeceğini belirlemek imkansızdır. Ancak
daha önce hormonlu bir doğum kontrol yöntemi kullandıysanız, kullandığınız süre
boyunca birkaç kilo aldığınızı fark etmiş olabilirsiniz. O nedenle doğurganlık
ilaçları kullanırken kilo alabilirsiniz ya da bu ilaçlar, şişkinliğe neden
olabilir. Her ne kadar bu etkilerin görülmesi normal olsa da ani bir kilo
artışı yaşadıysanız ya da daha önce olmadığı halde, ilaç kullandıktan sonra gebe
kalmış gibi karnınız büyüdüyse bu durumu doktorunuza haber vermeniz gerekir.

Tüp bebek tedavisi ne kadar sürer?

Tüp bebek tedavisi sırasında yumurtalar toplanır ve döllenmesi için
laboratuvar ortamında sperm ile bir araya getirilir. Bir tüp bebek
döngüsü genelde 3–4 hafta sürmektedir. Ancak bu adımlar, farklı
aşamalar ve süreçler şeklinde gerçekleşebileceği için daha uzun
sürebilir.

Tüp bebek tedavisinin ilk on gününde genelde anne adayının gerekli
ilaçları alması sağlanır ve süreç izlenir. Foliküller, olgunlaştığı
zaman yumurta toplama işlemine geçilir ve bu işlem genelde 45 dakika
kadar sürer. Yumurtalar toplandıktan sonra sperm ile bir araya
getirildiğinde döllenme meydana geldiyse 3–5 gün sonra embriyo
transferi gerçekleştirilir.

Embriyo transferinden sonra yaklaşık on gün sonra ise kan testi
yapılarak gebeliğin gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılır.

İlk tüp bebek tedavisi neden tutmaz?

Genel olarak söylemek gerekirse tüp bebek tedavisinin başarısız olma
nedenleri arasında ilk tedaviyle sonraki tedaviler arasında fark yoktur.
Kaçıncı tedaviniz olursa olsun, tedavinin başarılı olma olasılığı
temelde embriyoya bağlıdır. Embriyo sağlıklı değilse (genetik olarak
sağlıklı değil ve kromozomlarda sorun varsa) yüzde 70 ila yüzde 80
oranında başarısızlık ihtimali vardır.

Aslında embriyonun tutunmaması, çiftin lehine olan bir durumdur. Çünkü
sağlıksız bir embriyonun tutunması durumunda ya düşük görülecek ya da
sağlıksız bir bebek sahibi olunacaktır.

Tüp bebek tedavisinde kullanılan ilaçlar

Tüp bebek tedavisine başladığınızda yumurtlama döneminizden sonraki bir zamanda
doktorunuz, GnRH antagonisti ya da GnRH agonisti kullanmanızı isteyebilir.
Genelde enjeksiyon yöntemiyle kullanılan bu ilaçlar, nazal sprey ya da implant
formunda da bulunabilmektedir.

Bu ilaçlar, tedavi döngünüz başladığı zaman doktorunuzun, yumurtlama döneminiz
üzerinde kontrol sahibi olmasını sağlar. Adet döngüleriniz, doğal yollarla
gerçekleşmiyorsa doktorunuz, farklı bir yaklaşım sergileyebilir. Bu durumda
progesteron kullanmanızı isteyebilir. Progesteron, adet döngünüzün
düzenlenmesine yardımcı olacaktır.

Bu durumda doktorunuz, progesteron hapı kullandıktan yaklaşık 6 gün sonra GnRH
agonisti ya da antagonisti kullanmanızı isteyecektir. Ancak tekrar hatırlatmakta
fayda var; kullanacağınız ilaçlar, durumunuza bağlı olarak değişiklik
gösterebilir. Bu nedenle daima doktorunuzun söylediklerini yaptığınızdan emin
olun.

Bu aşamadan sonra doğurganlık ilaçları ile yumurtlama uyarılması sağlanacaktır.
Tedavi protokolünüze bağlı olarak 7–10 gün arası her gün, günde 1–4 kez iğne
yapmanız gerekecektir. Bu iğnelerle birlikte GnRH agonisti ve antagonistlerini
nasıl kullanacağınızı, doktorunuzdan ya da gittiğiniz merkezde yardımcı olacak
sağlık çalışanlarından öğreneceksiniz.

Tüp bebek tedavisinde son olarak insan koryonik gonadotropin (hCG) ile
yumurtaların büyümesi tetiklenir. Burada, zamanlama çok önemlidir. İğne çok
erken yapılırsa yumurtalar, yeteri kadar olgunlaşmayacaktır. İğnenin çok geç
yapılması durumunda ise yumurtalar çok fazla olgunlaşabilir ve düzgün bir
şekilde döllenmeyebilir.

Çatlatma iğnesi adı da verilen hCG hormonu içeren bu iğne, genelde döngü
içerisinde bir kez yapılır. Bu iğneyi yapmanız gereken zamana dair doktorunuz
kesin bir saat verecektir. Bu nedenle iğneyi, doktorunuzun söylediği zamanda
yaptığınızdan emin olmalısınız.

Embriyo transferi sonrası nelere dikkat edilmelidir?

Tüp bebek tedavisinde embriyo transferi gerçekleştirildikten sonra hastanede
20–30 dakika dinlendikten sonra evinizde istirahate devam edebilirsiniz.
Ancak bu, yatak istirahati şeklinde olmamalıdır. Embriyo transferi sonrası
kendi ihtiyaçlarınızı kendiniz karşılayabilir ve iki gün sonra normal
hayatınıza dönebilirsiniz. Ancak transfer sonrası rahatsızlığa neden
olabilecek yoğun aktivitelerden kaçınmalısınız.

Kimi insanlar, embriyo sonrası işlerinden izin alsa da bunu yapmanız şart
değildir. Ancak izin almanız ya da evden çalışmanız mümkünse bunu
yapabilirsiniz. Yapamamanız halinde ise tüp bebek tedavisinden elde edilecek
sonuçlar etkilenmeyecektir.

Beslenme açısından ise protein ve lif açısından zengin, sebze ve meyve
ağırlıklı bir beslenme tavsiye edilmektedir. Sıvı tüketiminin ise iki
litrenin üzerinde olması önemlidir.

Tüp bebek tedavisi sonrası nelere dikkat edilmeli?

Tüp bebek tedavisinde embriyo transferi gerçekleştirildikten sonra günlük
aktivitelerinize devam edebilirsiniz. Ancak tedavi sonrası yumurtalıklarınız
hala büyük olabileceği için rahatsızlığa neden olabilecek yoğun aktivitelerden
kaçınmalısınız. Özellikle transfer sonrası ilk birkaç gün dinlenebilir ve
kendinizi şımartacak şeyler yapabilirsiniz.

Kimi insanlar, embriyo sonrası işlerinden izin alsa da bunu yapmanız şart
değildir. Ancak izin almanız ya da evden çalışmanız mümkünse bunu
yapabilirsiniz. Yapamamanız halinde ise tüp bebek tedavisinden elde
edilecek sonuçlar etkilenmeyecektir.

Tedavi sonrası kendinizle ilgilenin ve ev işi gibi yapmak istemediğiniz şeyler
varsa bunları yapmayın. İki haftalık bekleme süreci boyunca aklınızda bazı
düşünceler ve endişeler olabilir. Bu süreçte kendinize, insanların günlük
aktivitelerinde değişiklikler yapmadan da gebe kaldıklarını hatırlatın.

Tüp bebek tedavisi riskleri

Her medikal prosedürde olabileceği gibi tüp bebek ile ilgili olarak da bazı
riskler bulunmaktadır. Tüp bebek tedavisi ile ilişkili olarak görülebilecek
riskler şunlar olmaktadır:

Çoğul gebelik

Tüp bebek tedavisinde rahminize birden fazla embriyo transfer edilmesi halinde
çoğul gebelik yaşayabilirsiniz. Çoğul gebelik olması durumunda erken doğum ve
düşük doğum kilosu görülme riski daha fazla olmaktadır.

Ovaryan hiperstimülasyon sendromu

Tüp bebek tedavisinde kullanılan hCG gibi doğurganlık ilaçları, yumurtalıkların
şişmesine ve ağrımasına neden olabilmektedir. Ovaryan hiperstimülasyon
sendromu adı verilen bu durumda görülen belirtiler arasında karında hafif bir
ağrı, şişkinlik, mide bulantısı, kusma ve ishal gibi belirtiler yer
almaktadır.

Düşük

Tüp bebek tedavisinde taze embriyolar ile gebe kalındığında, doğal yollardan
gebe kalmaya göre düşük riski yüzde 15 ila yüzde 25 arasında daha fazla
olabilmektedir. Bu oranlar, annenin yaşının ilerlemesiyle artmaktadır.

Yumurta toplanması sırasında yaşanan komplikasyonlar

Yumurta toplanması sırasında bağırsakta, mesanede ya da kan damarlarında
kanama, enfeksiyon ya da hasar meydana gelebilir. Ayrıca anestezi kullanılıyorsa
bu işlemin de taşıdığı bazı riskler bulunmaktadır.

Dış gebelik

Tüp bebek tedavisi gören kadınların yaklaşık yüzde 2’si ila yüzde 5’inde dış
gebelik görülmektedir. Dış gebelikte embriyo, rahmin dışında bir yerde
tutunur. Bu durumda embriyo hayatta kalamaz ve gebelik devam edemez.

Doğum kusurları

Annenin yaşı, nasıl gebe kalındığından bağımsız bir şekilde doğum kusurlarının
görülmesi konusunda en önemli risk faktörü olmaktadır.

Kanser

Bazı araştırmalar, yumurta gelişimini teşvik etmek için kullanılan bazı
ilaçlarla yumurtalık kanserini ilişkilendirmiş olsa da tüp bebek tedavisi
sonrası kanser riskinin önemli ölçüde arttığını gösteren araştırmalar
bulunmamaktadır.

Stres

Tüp bebek tedavisi ekonomik, fiziksel ve duygusal olarak yıpratıcı
olabilmektedir. Kısırlık tedavilerinin yarattığı iniş çıkışların üstesinden
gelmek için bir uzmandan yardım alabilirsiniz.

Tüp bebek tedavisinde başarı oranı

Global yaşa bağlı tüp bebek başarı oranları

Kaynak:

www.sartcorsonline.com

Tüp bebek tedavisindeki başarı oranınızı hesaplama aracımızdan
hesaplayabilirsiniz.

Tüp bebek başarı oranı hesaplama

Tüp bebek tedavisi sonrası başarı oranı, kadının yaşı ile birlikte kısırlığın
nedenine bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Yaşı daha genç olan
kadınlarda genelde gebelik şansı daha yüksek olmaktadır.

Tüp bebek tedavisinde seçilecek yöntem, oluşan embriyoların kalitesi, tedavi
de elde edilen gebelik şansı çiftler arasında değişkenlik göstermektedir. Bu
nedenle çiftlere özel belirlenen tedavi planı, tüp bebek tedavisindeki
başarınızda önemli bir role sahiptir.

Doktorunuz tüp bebek tedavisinin nasıl işe yaradığını, potansiyel risklerini
ve bu tedavi yönteminin sizin için doğru olup olmadığını anlamanıza yardımcı
olabilir.

Tüp bebek tedavisinden sonra sağlıklı bir bebek doğurma şansınız bazı
faktörlere bağlıdır:

• Annenin yaşı: Yaşınız ne kadar gençse, tüp bebek
  tedavisinde kendi yumurtalarınızı kullanarak sağlıklı bir bebek doğurma
  ihtimaliniz o kadar yüksek olmaktadır.
• Embriyo durumu: Daha fazla gelişmiş olan embriyoların
  transfer edilmesi, daha az gelişmiş (2 ya da 3 günlük) embriyoların
  transferi ile karşılaştırıldığında daha yüksek gebelik oranları ile
  ilişkilendiriliyor. Ancak gelişim süreçlerinden tüm embriyolar sağ
  çıkamayabileceği için doktorunuzla durumunuzu ayrıca görüşmeniz gerekir.
• Üreme geçmişi: Daha önce doğum yapmış kadınların, daha
  önce doğum yapmamış kadınlara göre tüp bebek tedavisinde başarı şansı daha
  yüksek oluyor. Başarı oranları, daha önce birden fazla kez tüp bebek
  tedavisi görmüş, ancak gebe kalamamış kadınlarda ise daha düşük oluyor.
• Kısırlık sebebi: Yumurta sayınızın normal olması, tüp
  bebek tedavisi ile gebe kalabilme şansınızı arttırmaktadır. Şiddetli
  endometriozisi olan kadınların ise açıklanamayan kısırlığa sahip olan
  kadınlara göre gebe kalma şansları daha düşük olmaktadır.
• Yaşam tarzı faktörleri: Sigara içen kadınlarda genelde
  tüp bebek tedavisi sırasında toplanan yumurtaların sayısı daha az oluyor
  ve düşük oranları daha fazla oluyor. Sigara, kadının tüp bebek başarısı
  şansını yüzde 50’ye kadar düşürebiliyor. Obezite de gebe kalma ve bebek
  sahibi olma şansınızı azaltabilir. Alkol kullanımı, keyif verici
  maddeler, aşırı kafein tüketimi ve bazı ilaçlar da zararlı olabilmektedir.